U gebruikt een verouderde browser. Wij raden u aan een upgrade van uw browser uit te voeren naar de meest recente versie.

TakkelingenKnusse takkelingen op mast


De van het nest afgekropen jongen heten takkelingen (ook bij andere roofvogelsoorten). Zij klauteren in de buurt van het nest over takken of balken van een hoogspanningsmast. Daar worden ze ook gevoerd, dus niet per se meer op het nest. Een boomvalkenjong is niet erg lang een echte takkeling, want de veren en staart zijn in dit stadium al volledig bevederd, zodat zij ook al kunnen vliegen, zij het nog wat onbeholpen.
In de valkerij wordt een uitgevlogen roofvogel die nog door de ouders wordt gevoerd ook een takkeling genoemd. Hoewel de eenmaal vliegende jonge boomvalken dus niet meer echt ‘takkelen’, noem ik ze zeker in de eerste twee weken na uitvliegen ook nog takkeling.

 

2016. Twee takkelingen, de eerste dag uit het nest. Moeder wakend links van hen. Nog verder links, buiten beeld, ligt het derde jong pal naast het nest. Van de drie jongen overleefde er maar een. Waarschijnlijk verdwenen de andere twee in de maag van een slechtvalk, die sinds 2016 in de buurt broedde.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Twee takkelingen, net een dag uit het nest. Moedervogel zit links op de uitkijk.
Een van de jongen maakt het zich gemakkelijk en ligt op de buik in de hoek van de L-balk

 

Vleugeloefeningen.
Om succesvol te kunnen uitvliegen, moet je wel kúnnen vliegen. De jongen trainen daarom hun vliegspieren door in de weken voor uitvliegen veelvuldig te fladderen. In het begin gaat dat onhandig, maar naarmate het punt van uitvliegen nadert, lijken de vleugels wel  ventilatoren. Meestal oefenen zij op de nestrand, zoals ook te zien is op het filmpje 08-2016 onder het tabblad films. Maar soms is het jong al aan het kuieren geslagen en wordt het buiten het nest door haar moeder aangemoedigd om de vleugels uit te slaan.

 

Omdat ze al dagenlang vleugeloefeningen in het nest en op de rand van het nest achter de rug hebben, wagen ze na even takkeling geweest te zijn al gauw de sprong in het diepe: ze fladderen, uiteraard onwennig, weg van het nest. Niet ver ervandaan strijken ze neer in een boom of op de grond.

 

De arm- en handpennen van de uitgevlogen jonge boomvalken zijn nog niet volgroeid en zorgen voor de typische stompe vleugelvorm. Ook is hun vliegkunst in deze eerste weken nog ver onder de maat: landen lukt niet, of slechts stuntelig met veel balanceren, wegglijden en door het bladerdak naar beneden duikelen.

 

In 2010 zag ik drie takkelingen die probeerden neer te strijken op de nok van een dak met geglazuurde pannen.
Het was een koddig gezicht om de dieren steeds onder driftig fladderen de dakgoot te zien inglijden.

 

takkeling fladdert

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze takkeling was in een topje van een populier neergestreken, maar had zijn balans nog niet gevonden. Oirschot 2016

 


Twee takkelingen boomvalk in een boom

 

Jonge boomvalken kruipen graag bij elkaar. Spijkenisse, 2014

 

speelvlucht jonge boomvalken

Twee spelende boomvalken oefenen hun vliegkunst.
Helaas ontbreekt het geluid, want dat wordt luid geproduceerd (zie de geopende snavel van het bovenste jong).
Spijkenisse, 2013

 

Vliegbeeld takkeling

Een takkeling, ongeveer een week uit het nest. De tekening van de onderzijde van het verenpak is prachtig in beeld. Voorne Putten, 2015


Ontwikkeling vliegkunst

De vleugelvorm van de jonge vogels lijkt na een paar weken op die van de oudervogels. Toch is er nog wel verschil in de manier van vliegen. De jongen fladderen weifelend rond met veel kleine pauzes, waarin zij zweven op gespreide vleugels. De ouders maken daarentegen krachtige slagen, waarmee zij zelfverzekerd en wendbaar de lucht doorklieven.

De jongen doen in de volgende weken hard hun best om hun ouders te evenaren. Zij maken spectaculaire speelvluchten, waarbij zij elkaar achtervolgen of schijn-prooioverdrachten doen. Zij jagen achter torenvalken aan en proberen deze te verjagen. Of zij proberen een muis af te pakken. Ook kunnen zij steeds beter vliegende insecten vangen en in de lucht een prooi van de ouders overnemen (ook na het uitvliegen worden de jonge boomvalken nog (bij)gevoerd door de oudervogels met vogelvlees en insecten).


prooioverdracht boomvalk van ouders naar jong 3

prooioverdracht boomvalk van ouders naar jong

prooioverdracht boomvalk van ouders naar jong 2

De eerste foto toont het vrouwtje op weg naar het mannetje dat een prooi heeft.
Op de tweede foto neemt het vrouwtje de prooi over en komt een jong (luid roepend) aangesneld
Op de laatste foto gaat het jong in de achtervolging.
Het ging allemaal te snel dit keer om ook de overdracht aan het jong vast te leggen. Spijkenisse, 2014


Het landen moet ook geleerd worden. Eerst zie je de jongen nog stuntelig en wankel op een tak landen (of ernaast, waarna ze al fladderend door de takken naar beneden vallen, totdat zij zich aan een andere tak kunnen vastklampen). Ook dit kunstje krijgen ze met oefenen onder de knie.
Na  4 tot 6 weken na uitvliegen zijn zij bijna net zo bedreven als hun ouders. En dat is maar goed ook, want ook van de jongen wordt verwacht dat zij rond oktober  beginnen aan een reis van duizenden kilometers zuidwaarts. Wie alleen nog maar kan fladderen, zou niet ver komen.
(Filmpjes van speelvluchten en onhandig landende takkelingen zijn te vinden onder het tabblad 'Films')

In deze fase zijn zij nauwelijks nog op vliegbeeld van hun ouders te onderscheiden, wat het in het veld uitermate lastig maakt om te bepalen wie wie is. Aan het verenkleed is het onderscheid nog wel duidelijk (de jongen hebben geen rode broekveren en hebben lichte zomen aan de randen van de veren van hun rug en bovenvleugels (geschubt uiterlijk), ook hebben zij nog een blauwgrijze snavel en oogring. 

Aanvang van de trek naar Afrika 
Eind september begin oktober: het moment van trekken nadert. Dagelijks dwalen de valken verder van de nestplek af. Er gaan dagen voorbij dat ik er niet een meer zie in het territorium. Soms zie ik alleen een silhouet, jagend boven populieren. Is het een ouder of een jong? Het is waarschijnlijk niet het vrouwtje. Zij trekt namelijk als eerste weg.

Mijn ‘boomvalkpraktijk’ houd ik naast een betaalde baan in loondienst. Ik kan helaas niet 24 uur per dag aanwezig zijn. Daarom zijn mijn boomvalken elk jaar 'ineens' verdwenen.
Het boomvalkjaar eindigt abrupt en ik blijf met een aantal vragen achter.
 

Zoals:
Hoe gaat het tijdens de trek met het voeren?
Brengt het mannetje nu rechtstreeks vogelvlees aan, of duikt zo af en toe toch het vrouwtje nog op?
Kunnen de jongen zelf een vogel slaan (voor zover ik weet wordt dat nergens beschreven)?
Wanneer slaan zij wel hun eerste vogel?
Trekken man en jongen samen weg, of afzonderlijk?
Eten de jongen tijdens de gehele trek alleen insecten? 



Prooioverdracht 4 boomvalken in een beeld

Vader boomvalk gaat prooi aan moeder overdragen, terwijl hun jongen al bedelend van twee kanten komen aangevlogen.
Spijkenisse, 2013




 




Cookie-beleid

Deze site maakt gebruik van cookies om informatie op uw computer op te slaan.

Gaat u akkoord?